Narciarstwo wodne jako forma aktywności ruchowej osób niepełnosprawnych - personel i sprzęt.

Narciarstwo wodne jest stosunkowo młodą dyscypliną. Jak każdy rodzaj bardziej wyszukanego sportu dla osób niepełnosprawnych w Polsce został zapoczątkowany przez SSI „START” w Poznaniu. Jazda na wodnej desce to przyjemność, która jest oczywiście ściśle związana z letnią porą roku i poza orzeźwieniem, daje wiele powodów, aby nadnercza zaczęły wytwarzać duże ilości adrenaliny; to powoduje, że sport ten jest naprawdę wart polecenia. Poświęcenie, sportowe zachowanie i odwaga są kluczowymi pojęciami każdej konkurencji narciarstwa wodnego, jeśli jednak dodać do tego determinację i wolę przezwyciężenia fizycznej niesprawności, zaczyna się rozumieć, co czyni narciarstwo wodne tak niezwykle inspirującym sportem. Co roku do Wągrowca (Woj. Wlkp.), gdzie organizowane są turnusy rekreacyjne przez SSI „START” przyjeżdża coraz więcej młodych ludzi niepełnosprawnych, którzy chcą czynnie spędzić wakacje. Uczestnictwo w tych turnusach stwarza wiele okazji do zawiązywania nowych znajomości, rozszerzenia grona przyjaciół, wspólnego spędzania czasu wolnego, zdobywania umiejętności społecznego bytowania w środowisku osób sprawnych, przełamywania własnych słabości oraz sprawdzania swoich możliwości. Zainteresowanie tą dyscypliną nieustannie rośnie ze względu na nowatorski sposób aktywnej rehabilitacji za pomocą sportu, który umożliwia osobom z dysfunkcjami maksymalne rozwijanie ich zdolności do samokreacji i samoedukacji oraz stwarza korzystne warunki do kontaktów ze środowiskiem społecznym i przyrodniczym. Uprawianie narciarstwa wodnego zapewnia osobom nie w pełni sprawnym poczucie samodzielności, niezależności, wzmacnia poczucie własnej wartości, a przede wszystkim pozwala zapomnieć o szarej sferze ich życia, którą stanowi kalectwo. Bezpieczeństwo narciarzy, zapewnienie im odpowiednich warunków psychofizycznych oraz pomoc w doborze i założeniu niezbędnego wyposażenia, stanowią najważniejsze aspekty narciarstwa wodnego osób niepełnosprawnych. Nad prawidłowością spełnienia wszystkich tych wymogów czuwa zatem rzesza dobrze wykwalifikowanych, kompetentnych i odpowiedzialnych osób w każdej chwili służących narciarzom pomocą oraz wsparciem.

O czym należy pamiętać, przygotowując się do zorganizowania narciarstwa wodnego dla osób niepełnosprawnych?

PERSONEL

Kierownik plaży jest osobą odpowiedzialną za ułożenie harmonogramu działań uczestników. Koordynuje on prace wolontariuszy na plaży, odpowiada również za sprawdzenie pełnej gotowości narciarzy do ich wejścia do wody.
Instruktor pełni niezwykle istotną funkcję w narciarstwie wodnym osób niepełnosprawnych. Ponosi całą odpowiedzialność za sukces programu narciarstwa, dlatego też powinien być obyty we wszystkich aspektach narciarstwa. Doskonałym rozwiązaniem jest obecność dwóch instruktorów, jednego w łódce holującej oraz drugiego, znajdującego się w wodzie bądź w doku i przypominającego o instrukcjach i sygnałach ręcznych. Instruktor może także asystować narciarzom we wodzie.
Personel łódki ciągnącej:
- kompetentny i doświadczony sternik, który holował już różnych narciarzy,
- obserwator,
- przynajmniej jeden członek zespołu bezpieczeństwa, który musi być bardzo dobrym pływakiem, ubranym kamizelkę, który musi być zawsze przygotowany do skoku do wody.
Zespół bezpieczeństwa powinien być zdolny do wciągnięcia narciarza na łódkę bez aktywnej pomocy jego samego.
Wolontariusze to kolejna grupa osób, bez których uprawianie narciarstwa przez osoby niepełnosprawne byłoby znacznie trudniejsze. Wolontariusze dbają o sprawną realizację programu narciarskiego (zarówno w jak i poza łódką), pomagają nosić sprzęt oraz zakładać uczestnikom turnusu kamizelki ratunkowe.
Bardzo ważną funkcją pełnioną przez wolontariuszy jest również przypisanie im funkcji integracyjnej pomiędzy niepełnosprawnymi a zdrowymi uczestnikami turnusu.

Gdy mamy już pewność doboru odpowiednio wykwalifikowanej kadry, należy zwrócić uwagę na kolejny niezwykle istotny aspekt uprawiania narciarstwa wodnego przez niepełnosprawnych, jakim jest oczywiście dobór sprzętu, zapewniającego narciarzom optymalne warunki uprawiania tej formy rekreacji. Istotne jest tutaj zatem nie tylko dostosowanie sprzętu samego narciarza, ale również dobór i wyposażenie łódki ciągnącej.

SPRZĘT Łódka ciągnąca Wiele osób nauczyło się pływać na nartach wodnych, gdy do łodzi ciągnących narciarzy wykorzystywano 25-konne silniki motorowe, obecnie używa się łodzi z silnikiem o mocy 100 koni mechanicznych, pozwalających na jednoczesne surfowanie dwóm narciarzom. Ważne jest również w miarę możliwości wyposażenie łodzi ciągnącej w pylon, bom treningowy oraz linę holowniczą, która wyposażona jest w szybki zamek wyzwalający. Pylon jest to zaczep na linę holowniczą, który „ma postać niewielkiego słupka o zwieńczeniu w kształcie piramidy, umieszczonego wystarczająco wysoko, aby lina nie dotykała silnika łodzi”. Bom treningowy składający się z nierdzewnej stali lub aluminiowej rury w przybliżeniu o długości 3m, która jest zamocowana do podłogi łodzi prostopadle do burty. Przyrząd ten pozwala początkującemu narciarzowi trzymać się rury i być holowanym, utrzymując równowagę rękoma. Lina narciarska. Standardową liną narciarską jest lina o długości 22 m lub 18,5 m, która może być wykorzystana przy slalomie. Każda lina wyposażona jest w szybki zamek wyzwalający, umożliwiający narciarzowi natychmiastowe odłączenie się od łodzi w chwili upadku. Szybki zamek wyzwalający jest to przyrząd stosowany do szybkiego oddzielenia linki od łodzi znajdującej się pod napięciem linki. Osoba asekurująca może w razie upadku narciarza bądź innej niebezpiecznej sytuacji - błyskawicznym szarpnięciem zwalniacza zamka odłączyć linkę holującą od łodzi. W Polsce stosuje się zamki zaadaptowane ze sportu jeździeckiego. Kamizelki ratunkowe nie stanowią wprawdzie wyposażenia stricte technicznego, ale bez nich uprawianie narciarstwa nie byłoby z pewnością możliwe, gdyż obok personelu w razie wypadku lub innego zdarzenia na wodzie pełnią one funkcję ratunkową „pierwszej pomocy” zanim dopłynie do narciarza ktoś z ciągnącej go łódki. Stosowane kamizelki muszą być w bardzo dobrym stanie, a także spełniać odpowiednie standardy jak również powinny być wygodne i dopasowane do odpowiedniej figury ciała.

Rozłączony orczyk potrójny to przedłużony chwyt orczyka o długości ok. 180 cm, składający się z trzech współosiowo umieszczonych metalowych uchwytów, które w czasie jazdy mogą być rozdzielane, tworząc trzy pojedyncze orczyki. Orczyki potrójne umożliwiają w ten sposób instruktorom pomoc fizyczną dla początkującego narciarza przy wstawaniu do pozycji narciarza. Osoba niepełnosprawna dzięki temu utrzymuje równowagę na wodzie. Osoba uczona trzyma uchwyt środkowy. Dwóch instruktorów trzyma się jedną ręką chwytu bocznego zaś osoba nauczana - za przedramię. W tej pozycji instruktorzy mogą podnieść narciarza do pozycji ustabilizowanej. Po tym gdy narciarz nabierze większej kontroli, instruktorzy powoli odłączają się od niego i narciarz jeździ sam. Ta technika jest najlepszym narzędziem do uczenia niewidomych lub osób po amputacji jednej kończyny dolnej. Uprząż z orczykiem jest to uprząż dla narciarzy z jedną kończyną górną, stanowi ona rodzaj zmodyfikowanej uprzęży - chwyt orczyka z przedłużeniem umiejscowionym w specjalnej tulei, przymocowanej linką bądź taśmą do tułowia narciarza. Umożliwia to automatyczne wypięcie w momencie wypuszczenia chwytu orczyka z dłoni. Koło pneumatyczne, czyli holowane. Nadmuchiwane koło holowane umożliwiające jazdę w pozycji siedzącej lub leżącej. Posiada dwa komplety rączek oraz podłogę. Gwarantuje bezpieczeństwo nawet osobom z najpoważniejszymi dysfunkcjami. Występują koła pneumatyczne w wersji jedno i dwuosobowej. Dla poważnie niepełnosprawnych podwójne koło jest najbardziej przydatną częścią wyposażenia i umożliwia osobie niepełnosprawnej, zajmować się sportem wodnym w asyście pomocnika, który musi się komunikować z osobą niepełnosprawną

.

Narta siedząca z zaczepem do holowania. Jest to narta o specjalnej konstrukcji, będąca powiększeniem o 75% normalnej narty wodnej (ok. 220 cm długości i 45 cm szerokości). Do narty przymocowana jest specjalna klatka – siedzisko oraz uchwyt do stóp, co pozwala uprawiać narciarstwo w pozycji siedzącej. Maksymalna szerokość narty nie może przekroczyć 30% jej całkowitej długości. Z przodu, a także pod spodem narty znajduje się spory zaczep do wczepienia linki holowniczej.

Narta klęcząca czyli „knee board”. Jest to eliptyczna deska wypornościowa o wymiarach ok. 130cm x 60cm umożliwiająca jazdę w pozycji klęczącej.

Podpierające nartki zewnętrzne stanowią małe nartki połączone z nartą siedzącą oraz parą aluminiowych poprzeczek. Narty podpierające dodatkowo stabilizują nartę główną i pozwalają uprawiać narciarstwo w pozycji siedzącej osobom z poważnymi dysfunkcjami, a w szczególności ograniczoną zdolnością utrzymania równowagi.
Narty podwójne. Maksymalna szerokość narty nie może przekroczyć 30% jej całkowitej długości. Są takie same jak dla osób pełnosprawnych. Każdy narciarz może wybrać dowolny rodzaj wiązań i mieczyków.
Urządzenia regulacyjne, które przymocowane są do narty, mają na celu zmianę jej charakterystyki. Jest to dopuszczalne, o ile są przymocowane w taki sposób, że nie jest możliwa zmiana położenia nart w czasie jazdy narciarza. Wszelkie inne dodatkowe urządzenia są zabronione.
Narty muszą być bezpieczne. Nie mogą mieć żadnych elementów ostrych lub chropowatych z metalu, drewna lub innych dodatków, które mogą zranić narciarza w przypadku kontaktu z nimi podczas upadku.



W kolejnym artykule omówię zagadnienia dostosowania narciarstwa wodnego do typów niepełnosprawności i problemy bezpieczeństwa


Dominika Markiewicz